Rośliny naczyniowe

Pieniński Park Narodowy

  Został utworzony w 1932 roku. Prace nad objęciem ochroną przyrody pienińskiej rozpoczęły się już w 1921 roku. Wtedy to z inicjatywy prof. W. Szafera wokół wzgórza zamkowego w Czorsztynie, na terenach należących do Stanisława K. Drohojowskiego powstał mały, 7,5-hektarowy rezerwat. Uznano także, że należy objąć ochroną większą część Pienin, a zwłaszcza Masyw Trzech Koron. Rozpoczęto żmudne prace nad wykupem gruntów od prywatnych właścicieli.
W 1924 roku zawarto porozumienie z rządem Czechosłowacji w sprawie wspólnego utworzenia przygranicznych obszarów chronionych i uregulowania turystyki.
W 1932 roku prace zostały uwieńczone sukcesem i powstał „Park Narodowy w Pieninach” o powierzchni 423 hektarów. W tym samym roku na terenie Czechosłowacji w Pieninach także utworzono park narodowy. Park przed wojną był kilkakrotnie powiększany dzięki dalszemu wykupowi gruntów.
W 1955 roku odtworzono Park rozporządzeniem Rady Ministrów o utworzeniu Pienińskiego Parku Narodowego i powiększono go do ponad 2200 hektarów.
Po stronie słowackiej park narodowy ma powierzchnię nieco ponad 2000 hektarów.
W 1996 roku PPN został powiększony o dalsze tereny – włączono w obręb Parku rezerwaty: Zamek Czorsztyn, Zielone Skałki i Lasek.
Obecnie PPN zajmuje obszar blisko 2350 hektarów i chroni najcenniejsze przyrodniczo i krajobrazowo fragmenty Pienin.

   Siedziba PPN znajduje się w Krościenku. Symbolem jest masyw Trzech Koron. Park prowadzi zakrojoną na dużą skalę działalność naukową i dydaktyczną.

   Pieniny są jednym z piękniejszych gór Europy – to taka miniaturka wysokich gór. (Najbardziej znany szczyt Trzy Korony ma zaledwie 982 m n.p.m).

   71 % powierzchni Parku pokrywają lasy. Jednak najbardziej charakterystyczne dla Pienin są wysokie ściany skalne zbudowane z wapieni i ukwiecone łąki na łagodnie opadających stokach.
O urodzie Pienin decyduje także Przełom Dunajca – największy w Polsce przełom rzeczny. Siedem zakrętów i trzy zakola, oraz opadające stromo kilkusetmetrowe, wapienne urwiska tworzą niepowtarzalne piękno.

   Roślinność Pienin jest bardzo bogata gatunkowo. Jest to wynikiem wielu czynników. Wapiennego podłoża tych gór, zróżnicowania geomorfologicznego i specyficznego mikroklimatu, braku zlodowaceń, bliskiego sąsiedztwa Tatr i wapiennych pasm górskich Słowacji, skąd Dunajcem przedostało się bardzo dużo ciekawych roślin.
Królują tu dolnoreglowe lasy. Na stokach północnych występuje głównie buczyna karpacka, a na południowych ciepłolubna buczyna  i jedlina z domieszkami innych drzew liściastych (są tu jedyne w Polsce  stanowiska turzycy białej i wiechliny styryjskiej). Spotkać tu można także rzadki  w Polsce zespół jaworzyny górskiej – występuje on głównie w głębokich, cienistych żlebach i wąwozach.
Na odsłoniętych południowych grzbietach i półkach skalnych rosną reliktowe laski sosnowe.
W PPN na szczególną uwagę zasługują endemiczne zbiorowiska górskich muraw naskalnych. Rośnie w nich sesleria skalna i kostrzewa blada, wiosną na półkach skalnych zakwita na żółto smagliczka skalna. Występuje tu mniszek pieniński – roślina, która nie rośnie nigdzie poza Pieninami.
Najciekawsza roślinność występuje w Masywie Trzech Koron, Wawozie Sobczańskim i na niedostępnej północnej ścianie Smolegowej Skały.
Łąki pienińskie, powstałe tak siłami natury, jak i w wyniku działalności człowieka charakteryzują się ogromną różnorodnością gatunkową występujących tu roślin. Rośnie tu m in. okazała roślina, ostrożeń głowacz.
Na szczególną uwagę zasługuje tzw. umiarkowanie sucha łąka pienińska, której pod względem bogactwa roślinnego nie dorównuje żadna tego typu łąka w Polsce. Rośnie tu  m.in. 8 gatunków storczyków.
W PPN występuje około 1100  gatunków roślin naczyniowych, 52 gatunki chronione, 400 gatunków glonów, ponad 300 gatunków mchów i wątrobowców, 400 gatunków porostów i około 600 gatunków grzybów kapeluszowych.
Roślinami, które na terenie Polski występują wyłącznie w Pieninach są pszonak pieniński – tutejszy endemit, pienińska odmiana bylicy piołunu, chaber pieniński, złocień Zawadzkiego i jałowiec sabiński (poza Pieninami nie występuje nigdzie indziej w Karpatach Zachodnich) oraz tawuła średnia (oprócz Pienin występuje jeszcze tylko w  Bieszczadach).
Spotkać tu można także rzadką paproć - języcznika zwyczajnego oraz lulecznicę kraińską.

    Fauna Pienińskiego Parku jest także bardzo bogata. Żyje tu stale lub okresowo 48 gatunków ssaków. Występują tu m.in. ryś, żbik, borsuk, dzik, jeleń, sarna i kuna leśna. W licznych jaskiniach żyją nietoperze, których jest tu aż 15 gatunków. Najliczniejszy wśród nich jest rzadki już w Europie podkasaniec mały. Z rzadkich gryzoni warto wymienić mysz małooką, reprezentującą faunę stepową.
Żyje tu ok.160 gatunków ptaków, m. in. puchacz, bocian czarny, nagórnik, pomurnik i  kopciuszek.
 W PPN występuje 6 gatunków gadów, 9 gatunków płazów i ogromna masa bezkręgowców, w tym około 1600 motyli, w tym dwa najcenniejsze – niepylak apollo i niepylak mnemozyna. Na bukach w Masywie Trzech Koron występuje – wymierająca już w Polsce – nadobnica alpejska.

    Dla turystów przygotowano 35 kilometrów szlaków turystycznych, w tym stanowiący atrakcję na skalę europejską spływ tratwami przełomem Dunajca (jego trasę można przejść także pieszo Drogą Pienińską). Dużą  atrakcją  są także galerie widokowe na Trzech Koronach i Sokolicy. Zamek w Czorsztynie, z uwagi na występowanie tu pszonaka pienińskiego, także cieszy się dużym zainteresowaniem turystów. Przy głównych wejściach do parku powstało 5 pawilonów Pienińskiego Parku Narodowego, w których bezpłatnie można zapoznać się z przyrodą Pienin oraz uzyskać informacje turystyczno-przyrodniczą. Przy trzech z nich (w Krościenku, Sromowcach Niżnych i Szczawnicy) istnieją ogródki skalne z charakterystycznymi dla pienińskich piargów i skał gatunkami roślin.


Bibliografia:
  • Duda J.:  Pieniński Park Narodowy. W: Parki Narodowe. Katowice: Videograf II, 2004. S.70-72
  • Fabijański P.: Parki narodowe. Poznań; Podsiedlik-Raniowski i Spółka, 2003